برگزاری دوره آموزشی استانداردها و طبقه بندی روانکارها و پایش وضعیت تجهیزات مکانیکی

برگزاری دوره آموزشی «استانداردها و طبقه‌بندی روانکارها و پایش وضعیت تجهیزات مکانیکی» در محل شرکت محترم پتروشیمی اصفهان در مورخه 28 و 29 تیرماه 1405

این دوره آموزشی در سطح «مقدماتی» با نیم نگاهی به سطح «متوسط» مهارت از مهندسی روانکاری بمنظور ارتقا سطح دانش پرسنل محترم و زحمتکش یکی از مهمترین قطب‌های پتروشیمی ایران برگزار شد.

علاقمندان می‌توانند از لینک زیر نسبت به دانلود و مطالعه فایل پاورپوینت این دوره آموزشی اقدام فرمایند:

دانلود فایل پاورپوینت دوره

تحلیل قیمت‌گذاری روانکارهای صنعتی در شرایط جنگ

1. مقدمه:

دوران جنگ، همواره شرایطی ویژه و پرچالش را برای بازارها، از جمله صنعت روانکارها بعنوان یکی از پرنیازترین و پرمصرفترین تسهیلگران چرهش ماشین آلات ترابری و تولید، به ارمغان آورده است. این شرایط ناپایدار منجر به القای فعل و انفعالات پیچیده‌ای در زنجیره تأمین، هزینه‌های تولید انواع کالا، و در نهایت، استراتژی‌های قیمت‌گذاری انواع محصولات می‌شود. در فضای پرتلاطم جنگ، عواملی که بطور معمول بر قیمت‌گذاری تأثیرگذارند، دستخوش تغییراتی شگرف شده و پارامترهای جدیدی به معادله قیمت‌گذاری خواهد افزود که از آنجمله می‌توان به اختلال در دسترسی به مواد اولیه، نوسانات شدید نرخ ارزهای مرجع، افزایش هزینه‌های انرژی و لجستیک، و همچنین تغییرات ناگهانی در تقاضا اشاره کرد که همگی به پیچیدگی فرآیند قیمت‌گذاری دامن زده و نیاز به رویکردی تحلیلی و منعطف برای دست‌اندرکاران این صنعت (از آزمایشگاه های تحقیقاتی و کیفی گرفته تا دفاتر بازرگانی روانکارها) را بیش از پیش عیان می‌سازد.

مقاله حاضر، تلاشی است در جهت ارائه تحلیلی بر نحوه قیمت‌گذاری روانکارهای صنعتی در شرایط جنگ. این تحلیل که در عین عدم دسترسی به اینترنت و پایگاه های داده‌ایی معتبر و روزآمد تدوین گردیده و صرفا برپایه مبانی عقلانی، تخمین‌های منطقی، و برآوردهای تجربی استوار است، ضمن در نظر گرفتن عوامل کلاسیک مؤثر بر قیمت‌گذاری محصولات نهایی زنجیره تولید و توزیع روانکارهای صنعتی، نگاه ویژه‌ایی به پیامدهای مستقیم و غیرمستقیم درگیری‌های نظامی بر این زنجیره خواهد داشت.

با این حال، لازم به ذکر است که این مقاله، گزارشی تخمینی و مبتنی بر مشاهدات اخیر از روند جنگ در ایران و صعود همزمان و جهانی قیمت نفت خام و گاز طبیعی استوار است. بنابراین، یافته‌ها و تحلیل‌های ارائه شده، نمایانگر روندهای کنونی و پیش‌بینی‌های اولیه در این فضای پرابهام بوده و ممکن است با تغییر شرایط، نیازمند بازنگری باشند.

هدف از این مقاله، ترسیم چارچوبی برای درک بهتر چالش‌های قیمت‌گذاری موثر بر صنعت روانکار در دوران جنگ است. طی بخش‌های مختلف این مقاله، با بسط این مفاهیم و ارجاع به جدول مقایسه‌ایی از تاثیرپذیری انواع روانکار از تغییر قیمت نفت خام و گاز طبیعی، سعی برآن شده است تا تصویری روشن‌ از استراتژی‌های قیمت‌گذاری و عوامل مؤثر بر آن در این شرایط خاص ارائه شود. این تحلیل، درک عمیق‌تری از نحوه انطباق فعالان صنعت روانکاری با فشارهای اقتصادی و عملیاتی ناشی از جنگ را فراهم خواهد آورد.

2. تخمین تاثیرپذیری انواع رونکار از نفت خام و گاز طبیعی

جدول 1 شامل برآوردی خوشبینانه و بدبینانه از تاثیرگذاری تغییر قیمت نفت خام و گاز طبیعی بر گروه های متفاوتی از روانکارهای صنعتی است. در تدوین این جدول مفروضات زیر بکار گرفته شده است:

- تغییر قیمت نفت خام به میزان +40%

- تغییر قیمت گاز طبیعی به میزان +70%

- مبدا فناوری تولید کشور ایتالیا و منبع تامین روغن پایه را عربستان (مانند آرامکو) در نظر گرفته شده است

- منبع تامین ادتیوها: ایتالیا (در مورد ادتیوهای پرمصرف و Low-techی مانند آنتی اکسیدان ها، بازدارنده های خوردگی، و برخی پلیمرهای بهبود‌بخش شاخص ویسکوزیته، فرض بر تامین از داخل ایتالیا گذاشته شده است)، فرانسه و آلمان (در مورد ادتیوهای High-tech)، و برخی ادتیوهای خاص: انگلستان (بیشتر در مورد ادتیوهای محلول در روغن های پایه آب)

- گروه بندی روانکارها بصورت روغن‌های پایه معدنی، روغن‌های خودرویی، ریلی، دریایی، گریس‌ها و وایت اویل‌ها، و درنهایت: روغن‌های تمام سینتتیک صنعتی مانند انواع گیاهی، زیست‌تخریب‌پذیر، و استرها انجام شده است.

- تعریف سناریوی خوشبینانه: فرض بر این است که تولیدکنندگان بتوانند بخشی از افزایش هزینه‌ها را از طریق بهینه‌سازی فرآیندها، خرید استراتژیک مواد اولیه (شامل ادتیوها)، یا جذب بخشی از هزینه توسط خودشان جذب کنند. همچنین، ممکن است تقاضا در این سناریو انعطاف‌پذیرتر باشد.

- تعریف سناریوی بدبینانه: در این سناریو، فرض بر این است که افزایش هزینه‌ها کاملا به مصرف‌کننده نهایی منتقل شود و همچنین امکان مواجه بازار با کمبود عرضه یا بروز اختلالات جدی در زنجیره تأمین نیز در نظر گرفته شده است.

با توجه به فرضیات فوق، و از آنجایی که روغن پایه بخش قابل توجهی از هزینه تولید روانکارهای رایج در اغلب صنایع را تشکیل می‌دهد و فرض بر این است که از سرمایه گذاری‌های اخیر عربستان (مانند آرامکو) تأمین می‌شود، افزایش قیمت نفت خام (به میزان فرضی 40%) مستقیما بر هزینه تامین روغن پایه تأثیر گذاشته و به احتمال قریب به یقین منجر به افزایش قابل توجهی در قیمت روغن پایه خواهد شد. در مورد گاز طبیعی، افزایش بیش از 70 درصدی می‌تواند بر هزینه‌های تامین انرژی برای کارخانه‌های تولید روانکار و البته صنایع شیمیایی تولید ادتیوها تأثیر بگذارد؛ علی الخصوص اگر این کارخانه‌ها از گاز طبیعی به عنوان منبع انرژی استفاده کنند. همچنین، برخی از فرآیندهای تولیدی ممکن است به گاز به عنوان ماده اولیه نیز نیاز داشته باشند (مانند انواع روغن‌های سینتتیک و استرها). با توجه به مبدأ فناوری تولید در ایتالیا، که کشوری با صنعت شیمیایی پیشرفته محسوب می‌شود، انتظار می‌رود که تولیدکنندگان ایتالیایی از فناوری‌های کارآمدتری نسبت به تولیدکنندگان چینی یا خاورمیانه‌ایی استفاده کنند. اما همچنان، افزایش هزینه‌های مواد اولیه (روغن پایه) و انرژی، اجتناب‌ناپذیر خواهد بود. در مورد وایت اویل‌ها (White Oils)، این محصولات نیز از فرآیندهای پالایشی مشتق شده از نفت خام تولید می‌شوند، بنابراین افزایش قیمت نفت خام به طور مستقیم بر هزینه تولید وایت اویل‌ها نیز تأثیرگذار خواهد بود بویژه اینکه وایت اویل‌ها حاصل پالایش چندباره و بسیار شدید نفت خام و حتی برخی روغن‌های پایه هستند.

در تدوین جدول 1، در خصوص ادتیوها، فرض بر موارد زیر گذاشته شده است:

- درصد ادتیو (کل): این درصد نشان‌دهنده میزان تقریبی وزن یا حجم ادتیوها نسبت به کل فرمولاسیون روانکار است. این میزان بسته به نوع روانکار و سطح عملکرد مورد نیاز، بسیار متفاوت خواهد بود.

- تسهیم منابع تامین ادتیو: درصدبندی کشورهای منبع ادتیو (شامل ایتالیا، انگلستان، فرانسه، و آلمان) براساس این فرض است که تولیدکننده ایتالیایی، برای دستیابی به بالاترین سطح عملکرد و کیفیت، از ادتیوهای High-tech آلمانی (مانند ادتیوهای پیشرفته ضد‌سایش، بهبودبخش‌های شاخص ویسکوزیته، و آنتی‌اکسیدان‌های با عمر طولانی) بیشترین استفاده را می‌کند. ادتیوهای انگلیسی و فرانسوی نیز برای تکمیل فرمولاسیون و پوشش دادن نیازهای خاص (مانند دترجنت‌ها یا برخی بازدارنده‌های خوردگی) به کار گرفته می‌شوند. در این طرح تسهیم منابع تامین ادتیوها، بخشی از ادتیوهای رایج و نه چندان High-tech به تامین‌کنندگان ادتیو ایتالیایی بعنوان تامین‌کنندگان داخلی از دیدگاه یک روغنساز ایتالیایی نگاه شده است. بدیهی است که ادتیوهای High-tech (به ویژه آلمانی) به دلیل پیچیدگی فرمولاسیون، تحقیق و توسعه گسترده، و استانداردهای کیفی بالا، معمولاً قیمت بالاتری نسبت به ادتیوهای استاندارد یا پایه‌های معدنی دارند. افزایش احتمالی در قیمت این ادتیوها (که می‌تواند ناشی از افزایش هزینه مواد اولیه، انرژی، یا هزینه‌های تحقیق و توسعه باشد) به طور مستقیم بر قیمت نهایی محصول تأثیر می‌گذارد. این ادتیوها بیشتر شامل جدیدترین فناوری‌ها در زمینه بهبودبخش‌های اصطکاک (Friction Modifiers)، ادتیوهای ضد‌سایش (Anti-wear Additives) با پایه فسفر و گوگرد غیرفعال یا ترکیبات ارگانومعدنی، و همچنین آنتی‌اکسیدان‌های پیشرفته (مانند آمین‌ها و فنول‌های ممانعت شده) فرض شده‌اند.

جدول 1: نحوه تاثیرپذیری انواع روانکار از تغییر قیمت نفت خام و گاز طبیعی در شرایط جنگی

شکل 1 حاوی نموداری است که میزان رشد حداکثری هریک از گروه‌های روانکار مندرج در ردیف‌های مختلف جدول 1 را در قالب دو سناریوی خوشبینانه و بدبینانه نمایش می‌دهد:

شکل 1: نمودار مقایسه‌ایی از رشد حداکثری انواع روانکار در دو سناریوی خوش و بدبینانه

همانطور که از شکل 1 هویداست، روغن‌های پایه سینتتیک و روانکارهای تمام سینتتیک صنعتی بیشتری سهم از افزایش قیمت را در هر دو سناریوی خوش و بدبینانه به خود اختصاص می‌دهند. شاید این افزایش قیمت شدید بدلیل سینتتیک بودن ذات و ترکیب شیمیایی این دسته از روانکارهای تعجب‌آور بنظر برسد؛ اما، با اندکی مداقه در نقش دوگانه گاز طبیعی بعنوان منبع اصلی تامین انرژی صنایع شیمیایی و در عین حال، خوراک اصلی پالایشگاه‌های مخصوص تولیدکننده مواد اولیه این صنایع، از شگفتانگی این تغییر قیمت کاسته خواهد شد. بعنوان مثال، روغن‌های PAO مستقیما از گاز طبیعی یا نفت خام تهیه نمی‌شود، اما فرآیند تولید آن پیچیده‌تر و انرژی‌برتر از روغن‌های پایه معدنی است. بدین ترتیب، قیمت انرژی (برق، گاز، سوخت مورد نیاز برای حمل و نقل و فرآیندهای تولید) و همچنین قیمت مواد اولیه پایه که ممکن است از منابع دیگری مانند محصولات کشاورزی یا گاز طبیعی باشند قطعاً بر قیمت نهایی و حتی دسترسی‌پذیری آنها تأثیر گذار است. از آنسو، روغن‌های PAG از اتیلن اکسید و پروپیلن اکسید ساخته می‌شوند که خود این‌ مواد عمدتا از گاز طبیعی یا نفتا (بعنوان بخش دیگری از سبد محصولات نفتی) تولید می‌شوند. فرآیند تولید PAG نیز بشدت به قیمت انرژی وابسته است.

در بخش بعدی، سعی شده است در راستای نیاز تعریف شده در این بخش به در اختیار داشتن تخمینی معقولانه از افزایش قیمت محصولات روانکاری مختلف براساس دو سناریوی خوش و بدبینانه، فرمولی ریاضی پیشنهاد شود تا امکان محاسبه ریسک افزایش قیمت محصولات روانکاری مختلف در قالب زبان ریاضی و شاخص‌های قابل محاسبه قابل بیان باشد.

3. رابطه ریاضی برای تخمین افزایش قیمت در شرایط جنگی

برای ارائه یک فرمول کلی بمنظور تخمین قیمت محصول نهایی بر اساس قیمت شناور نفت خام و گاز طبیعی، با در نظر گرفتن فرضیات مطرح شده در بخش دوم این مقاله و جدول 1، به چند مرحله تحلیل نیاز است که با توجه به پیچیدگی کار و لزوم طرح فرض‌های بیشتر، ذیلا سعی شده است تا یک مدل نسبتا ساده ریاضی ارائه شود.

3.1 مفروضات کلیدی

- قیمت‌گذاری مبتنی بر هزینه: فرض برآن است که قیمت نهایی محصول (به ویژه روغن‌های پایه معدنی) عمدتا تابعی از هزینه مواد اولیه (نفت خام و گاز طبیعی) و هزینه‌های فرآوری (پالایش و ادتیوها) باشد؛

- نسبت ادتیوها ثابت: در ردیف «روغن پایه (معدنی)»، درصد ادتیوها نسبتا ثابت در نظر گرفته شده است؛

- قیمت‌گذاری گاز طبیعی:  در این مقاله فرض برآن است که قیمت گاز طبیعی به نوعی با قیمت نفت خام همبستگی داشته یا حداقل امکان تعریف یک نسبت تقریبی بین آن‌ها وجود داشته باشد. این یک فرض ساده‌کننده است؛

- هزینه فرآوری ثابت: هزینه‌های مربوط به پالایش، حمل و نقل، تحقیق و توسعه، سود شرکت و... در این مقاله بصورت یک «هزینه ثابت» یا «هزینه سربار» و مستقل از نوسانات قیمت نفت خام و گاز در نظر گرفته شده است؛ و

- تمرکز بر روغن پایه معدنی: فرمول اصلی برای ردیف «روغن پایه (معدنی)» در جدول 1 ارائه شده است.

3.2 رویکرد کلی:

رویکرد و شاکله کلی رابطه ریاضی برای تخمین قیمت محصولات روانکاری بر منطق زیر استوار است:

قیمت نهایی محصول = (هزینه مواد اولیه) + (هزینه فرآوری و سربار)

که در این رابطه، «هزینه مواد اولیه» خود تابعی از قیمت نفت خام و درصد استفاده از گاز طبیعی (اگر به عنوان خوراک یا منبع انرژی استفاده شود) بوده و «هزینه فرآوری و سربار» بعنوان یک مقدار ثابت یا درصدی از هزینه مواد اولیه در نظر گرفته شده است. با این تفاسیر، هریک از اجزای فرمول محاسبه تخمین قیمت به شرح زیر قابل تعریف خواهند بود:

3.3 اجزای فرمول:

- قیمت نفت خام (P_Crude): قیمت هر بشکه نفت خام (مثلاً به یورو یا دلار)؛

- قیمت گاز طبیعی (P_Gas): قیمت هر واحد گاز طبیعی (مثلاً به یورو یا دلار برMMBtu)؛

- نسبت قیمت نفت به گاز (R_Crude-Gas): این نسبت می‌تواند بر اساس همبستگی تاریخی یا شرایط بازار تعیین شود. برای سادگی، فرض شده است که 1 بشکه نفت خام معادل X واحد گاز طبیعی از نظر ارزش یا هزینه است:

- درصد سهم نفت خام در هزینه مواد اولیه (W_Crude): در مورد روغن پایه معدنی، سهم اصلی قیمت از آنِ نفت خام است. پس غیرمنطقی نخواهد بود اگر فرض شود 95% هزینه مواد اولیه از نفت خام و 5% از گاز طبیعی (برای انرژی و خوراک) تأمین شود؛

- هزینه فرآوری و سربار (C_Overhead): این پارامتر می‌تواند یک مقدار ثابت بازای هر واحد محصول (لیتر یا تن) یا درصدی از هزینه مواد اولیه باشد.

3.4 فرمول پیشنهادی:

با فرض اینکه قیمت نهایی هر لیتر روغن پایه معدنی (P_Final) بصورت زیر باشد:

متغیرهای تشکیل‌دهنده رابطه شماره (2) عبارتند از:

- K_Conversion: ضریب تبدیل واحدها؛ بعنوان مثال، از بشکه نفت خام به هر لیتر محصول نهایی، یا از واحد گاز به انرژی معادل برای فرآوری (این ضریب خودش تابعی از راندمان پالایشگاه است)؛

- W_Crude: وزن یا ضریب اهمیت نفت خام در هزینه مواد اولیه؛

P_Crude: قیمت هر واحد نفت خام (مثلا قیمت هر بشکه) ؛

W_Gas: وزن یا ضریب اهمیت گاز طبیعی در هزینه مواد اولیه؛

P_{Gas_Effective}: قیمت مؤثر گاز طبیعی که بر اساس نسبت R_Crude-Gas محاسبه می‌شود. برای سادگی، می‌توان گفت:

که X در اینجا ضریب تبدیل است.

- C_Overhead: هزینه ثابت فرآوری، ادتیوها، سربار و سود به ازای هر لیتر محصول نهایی

حال، بمنظور سادگی بیشتر و تمرکز بر تاثیر نفت خام، با فرض اینکه تاثیر گاز طبیعی عمدتا در بخش انرژیِ فرآوری محصولات روانکاری است و مقدار آن در C_Overhead یا K_Conversion لحاظ شود:

در رابطه شماره (4):

- P_Final: قیمت نهایی محصول (مثلا قیمت هر لیتر روغن پایه معدنی)؛

- P_Crude: قیمت هر بشکه نفت خام (مثلاً WTI یا Brent)؛

- A: ضریب تاثیر قیمت نفت خام بر قیمت نهایی محصول؛ این ضریب نشان‌دهنده آن است که بازای هر دلار/یورو افزایش قیمت نفت خام، قیمت نهایی محصول چقدر تغییر می‌کند؟ این ضریب شامل هزینه‌های تبدیل واحد، سهم نفت خام در مواد اولیه و بخشی از هزینه‌های متغیر فرآوری است؛

- B: هزینه ثابت (هزینه فرآوری، ادتیوها، سربار، سود) که مستقل از قیمت نفت خام است

ضرایب A و B باید با استفاده از داده‌های تاریخی قیمت نفت خام و قیمت محصولات مشابه (وایت اویل) تخمین زده شود. این کار معمولاً از طریق تحلیل رگرسیون قابل انجام است. در روش جمع‌آوری داده، قیمت نفت خام (مثلاً ماهانه یا هفتگی) و قیمت وایت اویل (یا روغن پایه معدنی مشابه) برای یک دوره زمانی مشخص (مثلا 5 سال گذشته) جمع‌آوری می شود. تحلیل رگرسیون نیز شامل استفاده از روش‌های آماری مانند رگرسیون خطی ساده برای یافتن بهترین مقادیر A و B است که رابطه بین قیمت نفت خام و قیمت محصول را توضیح می‌دهد. بعنوان مثال، با فرض مقادیر زیر بعنوان مقادیر پارامترهای پایه ورودی به معادله شماره (3):

- P_Crude: 80 دلار/بشکه؛

- P_Gas: 3 دلار/MMBtu؛

- با فرض اینکه هر بشکه نفت خام معادل انرژی 6MMBtu گاز باشد، پس P_{Gas_Effective} (ارزش معادل گاز) برابر با 18 دلار خواهد بود. توجه به این نکته لازمست که این مقایسه ارزش انرژی است، نه ارزش بازار؛

- W_Crude: 0.95 (95 درصد سهم نفت در خوراک)؛

- W_Gas: 0.05 (یعنی 5 درصد سهم گاز در خوراک/انرژی)؛

- K_Conversion: 0.1 (با این فرض که هر بشکه نفت خام نهایتا 0.1 تن محصول بدهد، با در نظر گرفتن سایر تبدیل واحدها)؛

- C_Overhead: 0.3 دلار/لیتر (شامل هزینه ثابت فرآوری، ادتیوها، سربار، و سود)

بدین ترتیب، قیمت نهایی برابر با 8.09 دلار/لیتر بعنوان قیمتی کاملا فرضی برای یک روانکار محاسبه می‌گردد.

3.5 خطای تخمین:

میزان خطا یا دقت این مدل به عوامل زیر بستگی دارد:

- کیفیت داده‌های تاریخی: هرچه داده‌ها دقیق‌تر و پوشش زمانی بیشتری داشته باشند، تخمین بهتر خواهد بود؛

- صحت مفروضات: فرض ثابت بودن هزینه‌های فرآوری، نسبت ادتیوها، و رابطه بین قیمت نفت و گاز، خود فرضی خطاساز است؛ چراکه در واقعیت، این هزینه‌ها نیز نوسان دارند؛

- عوامل خارجی: قیمت‌گذاری محصول نهایی همیشه تحت‌تاثیر عوامل دیگری غیر از قیمت نفت و گاز است که از آنجمله می توان به عرضه و تقاضای محصول نهایی(مثلا میزان تقاضا برای وایت اویل در صنایع مختلف)، شدت رقابت در یک بازار بخصوص (تعداد و قدرت رقبا بویژه در مورد محصولات پرفروش و Low-tech مانند هیدرولیک‌های کلاس HL و HLP)، هزینه سایر مواد اولیه (نوسان ذاتی قیمت ادتیوها)، سیاست‌های دولتی و تعرفه‌ها، و هزینه انرژی (گاز، برق) لازم برای فرآوری (با توانایی نوسان مستقل از قیمت نفت) اشاره کرد.

این خطا در تخمین قیمت روانکار به سه روش زیر قابل بیان است:

- خطای استاندارد (Standard Error): در تحلیل رگرسیون، خطای استاندارد ضرایب A و B نشان‌دهنده پراکندگی مقادیر واقعی حول مقادیر تخمینی است؛

- R-squared یا ضریب تعیین: این شاخص نشان می‌دهد که چه درصدی از تغییرات قیمت نهایی محصول توسط تغییرات قیمت نفت خام (یا هر دو) بیان شده است. مقدار R-squared نزدیک به 1 (مثلاً 0.8 یا 0.9) نشان‌دهنده دقت خوب مدل تخمینی است؛

- فاصله اطمینان (Confidence Interval): می‌توان برای قیمت تخمینی، یک بازه اطمینان (مثلاً 95 درصد) ارائه داد که نشان می‌دهد قیمت واقعی با احتمال 95% در این بازه قرار دارد؛

- بیان کیفی: می‌توان گفت که این مدل یک تخمین کلی ارائه داده و خطای آن می‌تواند در شرایط نوسانات شدید بازار، تغییرات هزینه‌های فرآوری، یا تغییرات ناگهانی در عرضه و تقاضا، قابل توجه باشد. مثلا، «این مدل می‌تواند قیمت را با خطای تقریبی مثبت/منفی 10~15% تخمین بزند، اما در شرایط خاص بازار این خطا می‌تواند بیشتر شود».

بطور کلی، خطای تخمین بسته به پیچیدگی مدل، کیفیت داده‌ها و عوامل تاثیرگذار دیگر، می‌تواند از چند درصد تا بیش از 20% متغیر باشد. هرچه مدلسازی پیچیده تر و با در نظر گرفتن عوامل بیشتری انجام شود، تخمین دقیق‌تر خواهد بود. بخش بعدی مقاله حاضر شامل مثالی از تخمین نوسان قیمت روی یک نمونه روانکار صنعتی واقعی را با فرض یکسری از پارامترها است.

4. مثالی از تخمین اثرپذیری قیمت روغن موتور از نوسان نفت و گاز:

در این بخش، یکی از محصولات موتوری شرکت ایتالیایی Columbia Motor Oil Srl بعنوان مثالی برای نحوه تخمین نوسان قیمت این محصول نسبتا High-tech با در نظر گرفتن فرضیات منطقی انتخاب شده است. مشخصات فنی این محصول خودرویی/موتوری که با عنوان تجاری COLUMBUS SYNTH 5W30 SNCF شناخته می شود، در قالب شکل 2 نشان داده شده است:

شکل 2: دیتاشیت روغن موتور ایتالیایی SAE 5W30, API SN/CF

فرضیات بنیادین تخمین قیمت به شرح زیر است:

- نوع محصول: روغن موتور SAE 5W30 با سطح کیفی API SN/SN Plus؛

- قیمت نفت خام: نفت خام برنت 75 یورو بر بشکه؛

- فرمول تأثیر قیمت نفت خام (بر اساس یورو):

براساس رابطه شماره (4) می‌توان نوشت:

برای تخمین ضرایب A و B، فرضیات زیر قابل طرح است:

- A: تقریبا 0.012 (این بدان معناست که هر یورو افزایش قیمت نفت، قیمت هر لیتر روغن را حدود 1.2 سنت یورو افزایش خواهد داد)؛

- B: تقریبا 0.60 (یعنی فرض هزینه ثابت و پایه 60 سنت یورو بازای هر لیتر روغن SAE 5W30-API SN/CF)

بدین ترتیب، قیمت نهایی روغن موتوری تعریف شده در شکل 2 بازای نفت برنت 75 یورویی، برابر با تقریبا 1.5 یورو بر لیتر خواهد بود. حال، فرض کنید قیمت نفت خام 20 درصد افزایش یافته و به 90 یورو بر هر بشکه برسد. تغییر قیمت در چنین شرایطی بصورت زیر خواهد بود:

بر این اساس، تغییر قیمت روغن موتور فوق برابر خواهد بود با 1.68-1.50=0.18 یورو بر لیتر. بنابراین، درصد تغییر قیمت محصول برابر خواهد بود با:

با این تفاسیر، افزایش 20 درصدی قیمت نفت خام منجر به افزایش 12 درصدی در قیمت نهایی روغن موتوری با گرید ویسکوزیته SAE 5W30 و گرید کیفی API SN/CF شده است. در پایان، این توضیح را لازم می‌داند که رابطه شماره (4) یک رابطه خطی و ساده است و قطعا میزان خطای آن بالاست. چراکه مسائلی که در بخش 3 این مقاله بیان شد را عملا پوشش نمی‌دهد. هرچند، بکارگیری رابطه شماره (4) تخمین اولیه‌ایی برای نوسان روانکارهای صنعتی در اختیار قرار داده و حداقل می‌توان تصویری حتی نه چندان شفاف را از نوسان قیمت روانکارهای صنعتی در شرایط جنگی موثر بر قیمت نفت خام و گاز طبیعی بدست آورد.